Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Халыкара яшьләр көне

Халыкара яшьләр көне ( БМО телләрендә: ингл. International Youth Day, гарәп. يوم الشباب الدولي,‎исп. Día International de la Juventud, кыт. 国际青年日, фр. la Journée internationale de la jeunesse) — 2000 елдан башлап 12 августта билгеләп үтелә торган, яшьләргә багышланган халыкара бәйрәм. БМО Генераль Ассамблеясе тарафыннан гамәлгә куелган.

Тарихы

1965 елда БМО Генераль Ассамблеясе «…яшьләр арасында тынычлык, халыклар арасында үзара хөрмәт һәм аңлашу идеалларын таратырга» чакыра торган Резолюция кабул итә[1].

1979 елда 1985 ел «Халыкара яшьләр елы» дип игълан ителә. Шулай ук Ассамблея тарафыннан «…яшь буынның тормышын яхшырту максатыннан аерым дәүләтләрнең сәясәт нигезләрен һәм эшчәнлек принципларын ныгытучы» Бөтендөнья гамәлләр программасы кабул ителә. Алга таба 2010 ел да «Халыкара яшьләр елы» дип раслана[1].

1999 елның 17 декабрендә БМО Генераль Ассамблеясе (A/RES 54/120 санлы Резолюция) Яшьләр эшләре буенча министрларның бөтендөнья конференциясе (Лиссабон, 1998 ел) тәкъдим иткән "12 августны «Халыкара яшьләр көне» дип игълан итү турында"гы рекомендацияне хуплый[1][2].

2000 елның 2 июнендә беренче тапкыр «Халыкара яшьләр көне» билгеләп үтелә[1].

2015 елда БМО Иминлек Советы тарафыннан «…яшьләр тынычлыкны саклауда һәм булдыруда төп роль уйный, тынычлык һәм иминлекне тәэмин итүгә ярдәм итә» дип раслана[1].

undefined

Бәйле вакыйгалар

1945 елда Бөтендөнья демократик яшьләр федерациясе тарафыннан ел саен 10 ноябрьдә билгеләп үтелә торган «Бөтендөнья яшьләр көне» гамәлгә куела. Бу көнне Бөтендөнья яшьләр һәм студентлар фестивале уза[1].

Милли «Яшьләр көннәре»[3]:

Тикшеренүләр

2022 елга БМО тикшеренүләренә ярашлы, дөньяда 15 яшьтән 24 яшькә кадәрге 1,2 миллиард яшь кеше исәпләнә (дөнья халкының 16 % ы). БМО Генераль Ассамблеясе тарафыннан 2015 елда кабул ителгән Тотрыклы үсеш максатлары программасы буенча, 2030 елда яшьләр саны 7 % ка артып, якынча 1,3 миллиард кеше тәшкил итәчәк[4].

Көн темалары

Ел саен БМО төп халыкара чараларны үткәрү өчен көн темаларын билгели[5]:

  • 2000 — Беренче «Халыкара яшьләр көнен» үткәрү;
  • 2001 — «Сәламәтлек саклау һәм эшсезлек проблемаларын хәл итү»;
  • 2002 — «Хәзер һәм киләчәк мәнфәгатьләрендә: яшьләрнең тотрыклы үсеш буенча эшчәнлеге»;
  • 2003 — «Барлык җирдә дә яшьләр өчен лаеклы һәм нәтиҗәле эш»;
  • 2004 — «Буыннар арасындагы багланышларга нигезләнгән җәмгыятьтә яшьләр»[6];
  • 2005 — «Яшьләргә кагылышлы Бөтендөнья гамәлләр программасы + 10»;
  • 2006 — «Ярлылык белән уртак көрәш: яшьләр һәм ярлылыкны бетерү»[6];
  • 2007 — «Сине күрсеннәр, сине ишетсеннәр өчен: яшьләрнең үсештә катнашуы»;
  • 2008 — «Яшьләр һәм климат үзгәреше: гамәл кылырга вакыт»[6];
  • 2009 — «Тотрыклылык — безнең бурыч, безнең киләчәк»;
  • 2010 — «Диалог һәм үзара аңлашу»;
  • 2011 — «Дөньябызны үзгәртик»;
  • 2012 — «Яхшырак дөнья төзик: яшьләр белән партнерлык»;
  • 2013 — «Яшьләрнең миграциясе — үсеш юлында алгарыш»[6];
  • 2014 — «Яшьләр һәм психик сәламәтлек»;
  • 2015 — «Яшьләр һәм гражданлык активлыгы»;
  • 2016 — «Яшьләр 2030 елга кадәр тотрыклы үсеш максатлары юлында»;
  • 2017 — «Яшьләр дөнья төзи»;
  • 2018 — «Яшьләр өчен куркынычсыз мәйданчыклар»;
  • 2019 — «Мәгарифне үзгәртеп кору»;
  • 2020 — «Яшьләрнең глобаль гамәлләргә тугрылыгы»;
  • 2021 — «Азык-төлек системаларын үзгәртеп кору: кеше һәм планета сәламәтлеге өчен яшьләр инновацияләре»;
  • 2022 — «Буыннар арасындагы теләктәшлек: барлык яшьтәгеләр өчен дөнья булдыру»[7];
  • 2023 — «Яшьләр өчен "яшел" күнекмәләр: тотрыклы дөньяга таба юлда»[8];
  • 2024 — «Кликтан прогресска: яшьләрнең тотрыклы үсешкә санлы юллары»[6];
  • 2025 — «Тотрыклы үсеш максатларын һәм башкаларны хуплауда яшьләрнең җирле инициативалары»[9].

Юлламалар

Ел саен «Халыкара яшьләр көнендә» БМО Генераль секретаре Антониу Гутерриш тарафыннан бөтен дөнья яшьләренә юлламалар бастырыла[10]:

« Халыкара яшьләр көнендә без яшьләрнең мөмкинлекләрен һәм потенциалын билгеләп үтәбез.

Ясалма интеллект дөньябызны үзгәрткән шартларда, яшьләр санлы сәясәтне һәм институтларны формалаштыруда төп роль уйнарга тиеш.

Сез БМОның Яшьләр бюросының һәм бөтен БМО гаиләсенең яшьләргә ярдәм итәчәгенә һәм аларның мәнфәгатьләрен яклаячагына ышана аласыз.

»

Чаралар

БМО Генераль Ассамблеясе ел саен «Халыкара яшьләр көнендә» аны пропагандалауга һәм Яшьләр өчен Бөтендөнья гамәлләр программасы турында мәгълүматлылыкны арттыруга юнәлдерелгән чаралар үткәрергә тәкъдим итә (1995 елгы № A/RES/50/81 Резолюция)[6]:

  • мәгариф тапшыруларын күрсәтү;
  • түгәрәк өстәлләр һәм форумнар оештыру;
  • яшьләр эшчәнлеге турында сәнгать күргәзмәләре;
  • шәһәр бәйгеләре, концертлар һәм бәйрәм чаралары.

2024 елда төп халыкара чаралар Нью-Йоркта БМО штаб-фатирында, турыдан-туры трансляция белән уза[11].

БМОның икътисади һәм социаль мәсьәләләр буенча департаменты ярдәмендә, Халыкара электр элемтәсе берлеге, БМОның торак пунктлар программасы һәм Интернет белән идарә итү буенча БМО форумы (IGF) белән хезмәттәшлектә түбәндәге чаралар үтә[11]:

  • «Тематик тикшеренү буенча инфографика». ТҮМне тормышка ашыруны тизләтүгә юнәлтелгән яшьләр өчен санлы чишелешләр һәм инновацион инициативалар коллекциясе тәкъдим ителде;
  • «Интерактив онлайн-викториналар». Тотрыклы үсеш максатларына ирешүгә ярдәм итә торган санлы технологияләр өлкәсендәге белемнәрне киңәйтү буенча укыту кораллары күрсәтелә;
  • «Социаль челтәрләр өчен инструментлар җыелмасы». «Халыкара яшьләр көне» һәм аның еллык темалары турында төп хәбәрләр, мәгълүматлар һәм аналитик материаллар ярдәмендә хәбәрдар итү өчен социаль челтәрләр ресурслары күрсәтелә.

2025 елда төп халыкара чаралар БМОның торак пунктлар программасы ярдәме белән Кениянең Найроби шәһәрендә уза. Чарада яшьләр лидерлары, муниципаль түрәләр, сәясәтчеләр, БМО вәкилләре һәм үсеш белгечләре катнаша. Яшьләр сәясәтен үстерү буенча яңа идеяләр белән алмашу, шулай ук тормышка ашырылган чишелешләр яңгыратыла[9].

Түбәндәге чаралар уза[9]:

  • «Интерактив диалог»: климат үзгәрешенә каршы тору, социаль интеграция, инновацияләр һәм санлы трансформация кебек темалар буенча карар кабул итә торган башка затлар арасында;
  • «Яшьләр инновацияләре күргәзмәсе»: яшьләр оешмалары һәм социаль предприятиеләр тарафыннан оештырыла;
  • БМО территориясендә бәйрәм чарасы: бөтен дөнья буенча турыдан-туры трансляция белән, яшьләр, БМО һәм хөкүмәт вәкилләре катнашында.
undefined

Россиядә

Гимнаст һәм РФ Дәүләт Думасы депутаты Алинә Кабаева тәкъдиме белән, президент Дмитрий Медведев указы нигезендә 2009 ел «Яшьләр елы» дип игълан ителә. Ел дәвамында төрле чаралар үткәрелә[12].

2014 елдан «Россия Федерациясенең 2025 елга кадәрге чорга дәүләт яшьләр сәясәте нигезләре» положениеләре тормышка ашырыла[7]:

  • Яшь белгечләрне әзерләү өчен шартлар тудыру;
  • Иҗади, эшкуарлык һәм волонтёрлык эшчәнлеге аша үз-үзеңне тормышка ашыруда ярдәм итү;
  • Яшьләр арасында сәламәт яшәү рәвешен пропагандалау һ.б.

2021 елда «Яшьләрне эш белән тәэмин итүгә ярдәм итүнең 2030 елга кадәрге чорга озак сроклы программасы» кабул ителә, ул 32 чараны үз эченә ала[7].

Ел саен, РФ программалары һәм «Халыкара яшьләр көне» кысаларында, түбәндәге чаралар үткәрелә[7]:

  • «Территория смыслов», «Бирюса», «Таврида», «Истоки», «Машук» һ.б. яшьләр форумнары;
  • бәйгеләр, олимпиадалар, мәгариф марафоннары һәм башкалар.

2023 елда Чечнядә Ведено авылының район мәдәният йортында «Күңел ачу һәм Интернетта куркынычсызлык» лекциясе укыла, бәйге фотокүргәзмәсе һәм «Ловзар» массакүләм яшьләр бәйрәме күрсәтелә[13].

Краснодарда Абинск районының поселокара китапханәсендә «Китап укучы яшьләр — Россия киләчәге» исемле китап күргәзмәсе оештырыла[14].

2024 елда Мәскәүдә Бөтендөнья яшьләр фестивале уза, анда 190 илдән 20 меңнән артык кеше катнаша[15].

2025 елда Татарстанда Буа районының Районара үзәк китапханәсендә китап күргәзмәсе үткәрелә, анда танылган шагыйрьләр һәм язучыларның сәнгать әсәрләре тәкъдим ителә (К. Г. Паустовскийның «Телеграмма», В. Г. Распутинның «Француз теле дәресләре», М. Е. Салтыков-Щедринның «Бер шәһәр тарихы», В. Г. Короленконың «Огоньки», Н. Г. Чернышевскийның «Нишләргә?» романы, Д. С. Лихачёвның «Мәдәният экологиясе» мәкаләсе, Л. Н. Толстойның «Балдан соң» хикәясе һ.б.)[16].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Чыганакка җибәрү хатасы: Неверный тег <ref>; для сносок :0 не указан текст
  2. ↑ Dag Hammarskjцld Library. Международный день молодежи. web.archive.org. Мөрәҗәгать итү датасы: 23 июль 2025.
  3. ↑ Кристина. На пути к устойчивому развитию: «зеленые» навыки для молодежи в Международный день молодежи (рус.). www.dhgate.com (5 гыйнвар 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 24 июль 2025.
  4. ↑ Международный день молодежи (2022-08-12). 23 июль 2025 тикшерелде.
  5. ↑ Как государство помогает молодым людям (рус.). admnvrsk.ru (12 август 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 24 июль 2025.
  6. ↑ 1 2 3 4 5 6 Чыганакка җибәрү хатасы: Неверный тег <ref>; для сносок :02 не указан текст
  7. ↑ 1 2 3 4 Чыганакка җибәрү хатасы: Неверный тег <ref>; для сносок :12 не указан текст
  8. ↑ Кристина. На пути к устойчивому развитию: «зеленые» навыки для молодежи в Международный день молодежи (рус.). www.dhgate.com (5 гыйнвар 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 24 июль 2025.
  9. ↑ 1 2 3 Международный День Молодёжи 2025 «Местные Инициативы Молодёжи В Поддержку ЦУР И Не Только» (рус.). social.desa.un.org. Мөрәҗәгать итү датасы: 24 июль 2025.
  10. ↑ Антониу Гутерриш. Послание Генерального секретаря в 2024 году (рус.). social.desa.un.org (2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 24 июль 2025.
  11. ↑ 1 2 Международный День Молодёжи 2024 «От Кликов К Прогрессу: Цифровые Пути Молодёжи К Устойчивому Развитию» (рус.). social.desa.un.org. Мөрәҗәгать итү датасы: 24 июль 2025.
  12. ↑ Медведев объявил 2009 год Годом молодежи. 24 июль 2025 тикшерелде.
  13. ↑ Массовое гулянье в честь Международного Дня молодежи 2023, Веденский район — дата и место проведения, программа мероприятия.. 24 июль 2025 тикшерелде.
  14. ↑ "Читающая молодежь - будущее России" - книжная выставка » Абинская межпоселенческая библиотека. 24 июль 2025 тикшерелде.
  15. ↑ Международный день молодежи (рус.). unesco.ru (12 август 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 24 июль 2025.
  16. ↑ Обзор книжной выставки «Международный день молодежи» 2025, Буинск — дата и место проведения, программа мероприятия.. 24 июль 2025 тикшерелде.

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр